USG w ciąży

W naszym centrum oferujemy kompleksową diagnostykę ultrasonograficzną w ciąży. Badania mają na celu zapewnić Rodziców o prawidłowo rozwijającym się płodzie.

Stwierdzenie nieprawidłowości w każdej sytuacji obliguje nas do objęcia Pary szczególną troską. W tych trudnych chwilach staramy się ograniczyć liczbę wizyt do absolutnego minimum, diagnozę prezentujemy w dniu pierwszego badania, szczegółowe informacje przekazujemy w prosty i klarowny sposób. Dzięki bliskiej współpracy z lekarzami pediatrami umożliwiamy konsultacje specjalistyczne jeszcze w trakcie ciąży. To my jesteśmy dla Państwa, a nasze wsparcie ma zapewnić Rodzicom pełny komfort.

Oferujemy badania ultrasonograficzne w każdym trymestrze i w każdym tygodniu ciąży. Optymalny, zalecany przez nas schemat w ciąży prawidłowo rozwijającej się przedstawia tabela:

I trymestr II trymestr III trymestr
Tygodnie 11+0 – 13+6
Optymalnie 12+
18 – 20 28 – 32

W każdej wątpliwej sytuacji badanie ultrasonograficzne przeprowadzamy niezwłocznie. Ważne, aby w trakcie rejestracji poinformować o zaistniałym problemie. Recepcja znajdzie dla Państwa szybki i dogodny termin.

Do 10 tygodnia ocena wczesnej ciąży i narządu rodnego

Celem badania jest potwierdzenie ciąży, określenie jej lokalizacji, rozwoju i wykonanie szczegółowych pomiarów pęcherzyka ciążowego (GS), zarodka (CRL) oraz pęcherzyka żółtkowego (YS). Mierzymy częstość rytmu serca (ASP = FHR). W przypadku ciąż wielopłodowych właśnie na tym etapie oceniamy ilość łożysk i worków owodniowych,co ma olbrzymie znaczenie dla dalszej diagnostyki i postępowania w trakcie ciąży.

Dodatkowo określamy budowę i strukturę macicy oraz jajników. Indywidualnie poszerzamy protokół pomiarów w zależności od potrzeb.

11+0 – 13+6 tygodni określenie ryzyka aberracji chromosomowych z wczesną oceną anatomii i wczesną oceną serca płodu

Jest najważniejszym badaniem w ciąży! Optymalnie należy je wykonać w 12 skończonym tygodniu ciąży (12 tygodni + kilka dni). Płód, choć jeszcze niewielki, ma już wykształcone większość narządów. Prawidło przeprowadzona ocena ultrasonograficzna (wczesne badanie anatomiczne) pozwala wykluczyć ponad połowę wad wrodzonych i uspokoić Rodziców już na tym etapie.

Dlaczego tak wcześnie? Większość wrodzonych wad powstaje na bardzo wczesnym etapie rozwoju, nie ma więc uzasadnienia w odsuwaniu w czasie takiej oceny. Niektóre wrodzone nieprawidłowości są wręcz lepiej widoczne, a tym samym łatwiej diagnozowane, we wczesnej ciąży.

Wczesne badanie anatomiczne obejmuje ocenę czaszki i mózgu, klatki piersiowej wraz z oceną serca, jamy brzusznej w tym powłok brzusznych, przepony, żołądka, nerek i pęcherza moczowego, szkieletu tj. kręgosłupa, klatki piersiowej i kończyn. Niezbędnie są również dwa parametry biometryczne: długość ciemieniowo – siedzeniowa (CRL), na podstawie której wyliczamy wiek ciążowy i przewidywany termin porodu oraz wymiar poprzeczny główki płodu.

Wczesne badanie serca płodu zapewnia ocenę ułożenia trzewi (żołądek, wątroba, serce), położenia i osi serca, oceny napływów do obu komór oraz aranżacji dużych naczyń, przegrody międzykomorowej i „krzyża serca”.

W ciążach wielopłodowych konieczna jest ocena ilości łożysk i worków owodniowych. Badanie w 12 tygodniu ciąży jest właściwie ostatnim, optymalnym momentem do ustalenia wspomnianych informacji. Ma to olbrzymie znaczenie dla dalszej diagnostyki i postępowania w takiej ciąży.

Drugim niezwykle ważnym celem badania w 12 tygodniu ciąży jest ocena parametrów ultrasonograficznych tzw. markerów, na podstawie których wyliczane jest ryzyko wystąpienia najczęstszych zespołów genetycznych dla płodu w danej ciąży. Nieprawidłowości genetyczne stanowią ważną grupę komplikacji noworodków, a ich wykrywalność jest największa właśnie na tym etapie ciąży. Ocena markerów genetycznych nie stanowi obowiązkowej części badania, na życzenie Rodziców może być pominięta, a badanie w 12 tygodniu ciąży ogranicza się wówczas do szczegółowej oceny anatomicznej.

W tabeli znajdą Państwo parametry, które mogą wpłynąć na ryzyko zespołów genetycznych, najczęściej występujących w populacji.

Parametry ultrasonograficzne Markery Wrodzone wady anatomiczne Małe markery ultrasonograficzne Biomarkery Ryzyko podstawowe
Przezierność karku (NT nuchal translucency) Holporozencefalia – wada mózgu Tobiele splotów naczyniówkowych w mózgu Poziom wolnej podjednostki hormonu β-HCG w surowicy krwi ciężarnej Wiek matki
Częstość rytmu serca (FHR - ang. fetal heart rate) Przepuklina przeponowa Hiperechogeniczne jelita Poziom hormonu PAPP-A w surowicy krwi ciężarnej Dodatni wywiad w kierunku chorób genetycznych
Kostnienie nosa (NB nasal bone) Przepuklina pępkowa/pępowinowa Poszerzenie miedniczek nerkowych
Przepływ krwi w przewodzie żylnym w wątrobie (DV - ang. ductus venosus) Wspólny kanał przedsionkowo – komorowy – wada serca Hiperechogeniczne ognisko w sercu
Czynność zastawki trójdzielnej Olbrzymi pęcherz moczowy

Jesteśmy jedynym ośrodkiem w Krakowie i Małopolsce, który stosuje pełny algorytm komputerowej oceny ryzyka aberracji chromosomowych, zgodnie ze standardami Fundacji Medycyny Płodowej. Zapewnia to wysoką dokładność badania, która przekracza 90%. Mamy ogromne doświadczenie w wykrywaniu chorób tj. zespół Downa. Śledzimy uważnie wyniki naszej pracy, dzięki czemu mamy możliwość konsultowania także w oparciu o własną bazę przypadków i własne doświadczenia. Takie podejście mocno wyróżnia nas na rynku diagnostycznym.

Jak wygląda i jak należy interpretować wyniki? Rezultaty badania w 12 tygodniu są prezentowane w postaci wyliczonego ryzyka indywidualnego dla płodu w danej ciąży. Wartość ryzyka ustala, czy badanie jest dla Pacjentki wystarczające i daje możliwość z dużym prawdopodobieństwem wykluczyć najczęściej występujące choroby genetyczne w populacji.  Wskazówki do zrozumienia stosowanych metod obliczania ryzyka w pierwszym trymestrze i używanych strategii badań przesiewowych opisaliśmy w artykule dla pacjentek. Uwaga! Warto go przeczytać, ale dopiero jak mamy wynik badania w ręce. Znakomita większość wyników jest prawidłowa. Ryzyko podwyższone (większe lub równe 1:100) występuję w niewielkim procencie przypadków. Nie oznacza absolutnie, że dziecko jest chore! Informuje, że badanie przesiewowe nie jest badaniem wystarczającym i konieczne jest użycie dodatkowych testów (czytaj w zakładce amniopunkcja/biopsja kosmówki).

W wybranych przypadkach w trakcie badania 11+0 – 13+6 wskazana jest ocena ryzyka stanu przedrzucawkowego, związanego z nadciśnieniem (wikłającego 2% ciąż) oraz ryzykiem opóźnienia wzrostu wewnątrzmacicznego dziecka (IUGR –ang. Intrauterine Growth Restriction). Powikłanie to może dotyczyć nawet 5% ciężarnych. Ocena opiera się na parametrach przepływu krwi w tętnicach macicznych macicznych ciężarnej, pomiarach ciśnienia tętniczego, poziomie biomarkerów w surowicy krwi oraz przeprowadzonym wywiadzie, w tym wadze i wzroście ciężarnej.

16-20 tygodni badanie genetyczne + anatomiczne

Jest szczególnie zalecane w 2-im trymestrze ciąży pacjentkom, które nie wykonały badania przesiewowego w pierwszym trymestrze. Proponowane jest również ciężarnym, które uzyskały wynik zwiększonego ryzyka genetycznego w 12 tygodniu ciąży, odmówiły jednak poszerzenia diagnostyki o testy rozstrzygające.

„USG genetyczne” łączy w sobie badanie połówkowe tj. badanie anatomiczne płodu oraz ocenę parametrów ultrasonograficznych, które stanowią grupę markerów genetycznych w drugim trymestrze ciąży. Podobnie jak badanie w pierwszym trymestrze „USG genetyczne” ma na celu przede wszystkim uspokoić Rodziców i zapewnić, że ryzyko zespołów genetycznych takich jak zespół Downa jest niskie. Markery to określone cechy ‘urody’ płodu, które częściej są spotykane wśród dzieci obarczonych zespołami genetycznymi, choć, jako cecha izolowana, mogę również wystąpić w populacji osób zdrowych. Kompilacja markerów tj. wystąpienie kilku cech u jednego płodu, znamiennie zwiększa ryzyko genetyczne i obliguje lekarza do zaproponowania diagnostyki poszerzonej o testy tj. amniopunkcja czy kordocenteza.

USG „genetyczne” jest metodą opracowaną w Stanach Zjednoczonych w oparciu o grupę kobiet w ciąży między 16 a 20 tygodniem. Trzymając się takich samych ram czasowych, badanie nie powinno być proponowane/wykonywane po 20 tygodniu, dokładność badania obniża się bowiem znacząco.

Wynik badania może być zaprezentowany w postaci wyliczonego ryzyka – wartość liczbowa – ułamek. Ocenę ryzyka „genetycznego” II trymestru u większości ciężarnych wykonujemy głowicą przezbrzuszną. W wybranych przypadkach konieczne jest zastosowanie badania dopochwowego.

Markery zespołu Downa:

  • pogrubiały fałd karkowy (NF-ang. Nuchal Fold),
  • opóźniony rozwój kości nosowych (NB- ang. Nasal Bone)
  • zwiększona grubość tkanki podskórnej na nosie (PT- ang.Prenasal Thickness),
  • krótsze niż spodziewane kości długie: udowa i ramienna (FL-ang. Femur Length i HL –ang. Humerus Length),
  • płaski profil twarzy i zwiększony kąt pomiędzy czołem a szczęką (FMFA- ang. fronto-maxillary facial angle),
  • poszerzenie komór bocznych w mózgu,
  • jasny ultrasonograficznie obraz jelit (tzw.’hiperechogeniczne jelita’),
  • jasne ogniska w sercu (‚ogniska hiperechogeniczne’),
  • niedomykalność zastawki trójdzielnej,
  • wysięk w osierdziu (PE- ang. Pericardial Effusion),
  • dysproporcja wielkości komór serca,
  • nieprawidłowy przyczep zastawek przedsionkowo-komorowych serca,
  • przerost języka,
  • szeroki rozstaw oczu,
  • odwiedziony paluch od pozostałych palców stopy,
  • niedorozwój środkowego paliczka w małym palcu ręki,
  • nieprawidłowy przebieg tętnicy podobojczykowej prawej (arteria lusoria = ARSA- ang. Aberrant Right Subclavian Artery),
  • poszerzenie miedniczek nerkowych.
  • szeroki kąt między talerzami kości biodrowych

Podczas tego badania najczęściej mierzymy: częstość rytmu serca, biometrię płodu z uwzględnieniem pomiarów główki, brzuszka, kości udowej i kości ramiennej, pomiar poprzeczny móżdżku, grubość fałdu karkowego, długość kości nosowej, grubość skóry i tkanki podskórnej nosa, kostny kąt czołowo-szczękowy i przepływ w przewodzie żylnym.
Indywidualnie poszerzamy protokół pomiarów w zależności od potrzeb.

18-23 tygodni badanie anatomiczne ze szczegółową oceną serca płodu

Badanie polega na ocenie rozwoju i morfologii płodu. Stanowi uzupełnienie badania pierwszego trymestru, pozwala szczegółowo prześledzić anatomię i wykluczyć znamienną grupę wrodzonych nieprawidłowości.

Badanie anatomiczne obejmuje ocenę głowy (oczy, usta, nos, uszy), czaszki (uwapnienie, budowę kości, w tym podniebienie kostne), szyi, klatki piersiowej (żebra, płuca, serce, przepona, grasica), jamy brzusznej (powłoki brzuszne, wątroba, pęcherzyk żółciowy, żołądek, nerki, jelita), miednicy mniejszej (pęcherz moczowy, odbytnica, talerze biodrowe, tętnice pępkowe), kręgosłupa (uwapnienie, krzywizny, budowa kręgów, pokrywające tkanki) i kończyny (budowa anatomiczna i ruchomość stawów).

Dodatkowo na badanie składa się ocena budowy macicy, ilości płynu owodniowego i łożyska. W przypadku ciąż bliźniaczych protokół badania zostaje poszerzony o obwodowe przepływy naczyniowe.
W badaniu anatomicznym uwzględniamy szczegółową ocenę serca płodu w oparciu o standard badania echokardiograficznego wg ISUOG z 2008 roku.

Stwierdzanie nieprawidłowości obliguje lekarza do zaproponowania diagnostyki poszerzonej.

Co najczęściej mierzymy? Częstość rytmu serca, wykonujemy biometrię płodu z uwzględnieniem pomiarów główki, brzuszka, kości udowej i kości ramiennej, pomiar poprzeczny móżdżku, grubość fałdu karkowego, długość kości nosowej, przepływ w przewodzie żylnym. długość kanału szyjki macicy.

Indywidualnie poszerzamy protokół pomiarów w zależności od potrzeb.

28-32 tygodni - badanie rozwoju z oceną dobrostanu płodu i czynnościową oceną serca

Badanie ultrasonograficzne w trzecim trymestrze ciąży jest ważnym etapem diagnostyki płodu. Jego celem jest ocena rozwoju i dobrostanu płodu oraz ponownie ocena anatomiI. Choć prawdopodobieństwo wystąpienia nieprawidłowości (jeśli dwa poprzednie badania nie wykazały odchyleń od normy) jest niewielkie, konieczne jest wykluczenie wad, które mogą pojawić się w późniejszym czasie.

Ocena biometrii w trzecim trymestrze ciąży pozwala określić trendy przyrostu poszczególnych parametrów i przyrostu wagi dziecka. Krążenie obwodowe i ocena dobrostanu opierają się rutynowo na trzech naczyniach: tętnicy pępkowej, tętnicy środkowej mózgu i przewodzie żylnym dziecka. Wśród wad wrodzonych późno ujawniających się należą między innymi małogłowie, niedorozwój móżdżku, niedrożność dwunastnicy i inne wady przewodu pokarmowego, niektóre wady układu moczowego, niektóre wady kończyn, oraz ubytki w przegrodzie międzykomorowej i inne dynamiczne wady serca, jak zwężenie pnia płucnego, zwężenie aorty, koarktacja aorty, nieprawidłowości zastawek przedsionkowo – komorowych np. dysplazje. Wspomniane zwężenie pnia płucnego jest drugą co do częstości, według badań amerykańskich, wadą serca i jednocześnie jedną z najrzadziej rozpoznawanych nieprawidłowości w życiu płodowym. Niewielkie ubytki w przegrodzie międzykomorowej nie są widocznie wcześniej niż w trzecim trymestrze ciąży, stąd odpowiednim czasem do rozpoznania jest właśnie to badanie.

Co mierzymy? Częstość rytmu serca, biometrię płodu z uwzględnieniem pomiarów główki, brzuszka, kości udowej, pomiar poprzeczny móżdżku, parametry przepływu w tętnicy pępkowej, środkowej mózgu i przewodzie żylnym, przepływy wewnątrzsercowe, indeks płynu owodniowego.

Indywidualnie poszerzamy protokół pomiarów w zależności od potrzeb.

Badanie serca płodu

Najważniejszym elementem oceny anatomii płodu jest ocena serca. Badanie serca płodu wykonujemy wg metody sekwencyjnej i segmentalnej, która jest komplementarna ze schematem oceny serca po urodzeniu. Stosujemy równocześnie protokół wg zaleceń Międzynarodowego Towarzystwa Ultrasonografii w Położnictwie i Ginekologii (ISUOG) z 2008 roku. W każdym przypadku protokół badania obejmuje ocenę osi serca i ułożenia trzewi, morfologii wszystkich jam serca, połączeń żylno – przedsionkowych, przedsionkowo-komorowych i komorowo – tętniczych, łuku aorty i przewodu tętniczego, przegrody międzykomorowej i międzyprzedsionkowej wraz z otworem owalnym. Rutynowo podczas badania serca w trzecim trymestrze oraz w każdym przypadku podejrzenia zwężenia próbkujemy naczynia Dopplerem spektralnym.

Wady serca stanowią ponad 1/3 wszystkich wrodzonych wad, a my mamy doświadczenie w ich rozpoznawaniu. Diagnostykę rozpoczynamy już w trakcie I badania w 12 tygodniu ciąży, kiedy to możemy wykluczyć najcięższe z nich.

Współpracujemy z doświadczonym kardiochirurgiem, który, w razie konieczności, przeprowadzi konsultację specjalistyczną już w trakcie ciąży, bazując na naszym badaniu.

Badanie serca nieprawidłowego w ciąży nie jest badaniem ostatecznym i diagnostycznym. Wszystkie decyzje odnośnie leczenia operacyjnego są podejmowane w oparciu o badanie echokardiograficzne noworodka po porodzie.

Nieprawidłowości budowy serca mogą wiązać się z zespołami genetycznymi, dlatego w tych szczególnych przypadkach proponujemy ocenę chromosomów dziecka (ocenę genetyczną).

Co mierzymy: prędkości i parametry przepływu w aorcie wstępującej, pniu płucnym, przewodzie tętniczym, przez zastawkę trójdzielną, zastawkę mitralną, w przewodzie żylnym i żyłach płucnych, wielkości jam serca i szerokość dużych naczyń, wyrażone w formie odchyleń standardowych względem pomiarów główki i kości udowej (Z-scores), częstość rytmu serca, czas przewodzenia przedsionkowo-komorowego.

Dodatkowe badania kontrolne

U niektórych pacjentek np. w ciążach bliźniaczych czy rozpoznanych nieprawidłowościach, konieczne będzie wykonanie kontrolnych badań ultrasonograficznych.